پروبیوتیکها
پروبیوتیک در لغت
پروبیوتیک از واژه لاتین "پرو" به معنای "برای" و "بیوتیک" از کلمه یونانی "بایوس" به معنی "زندگی" مشتق شده است که معنی این کلمه می شود، برای زندگی.
پروبیوتیکها، میکروبها، مخمرها و باکتریهای مفید و خوب هستند که برای حفظ سلامتی انسان بسیار مفید و ضروری هستند. تحقیقات نشان میدهند که این میکروارگانیسمها نه تنها در سلامت دستگاه گوارش، بلکه در پیشگیری و درمان بسیاری از بیماریها از جمله بیماریهای عصبی، قلبی، و انواع سرطانها نقش دارند.
گاه مصرف داروهای آنتی بیوتیک برای ازبین بردن عفونتها ضروری است. اما بنابر گفته محققان آنتی بیوتیك ها باكتری های مفید داخل روده را نیز از بین می برند و به باكتری های مضر دیگر اجازه می دهند تا جای آنها را بگیرند. بنابراین، مصرف پروبیوتیک ها همزمان و یا بعد از اتمام دوره درمان با آنتی بیوتیک ها یک توصیه مهم پزشکی است که متاسفانه غالباً رعایت نمیشود و در نتیجه افراد مستعد ابتلا به طیف وسیعی از بیماریها میشوند.
(مهم: فقط در صورت اجازه پزشک آنتیبیوتیک مصرف کنیم و در صورت تجویز آنتی بیوتیک از پزشک خود درخواست تجویز مکمل پروبیوتیک بکنیم).
(در صورت مصرف همزمان پروبیوتیکها با داروهای آنتیبیوتیک معمولا دو الی سه ساعت باید بین مصرف آنها فاصله باشد، و جهت اطمینان کامل از عدم تداخل آنتیبیوتیک با پروبیوتیکها با پزشک خود مشورت کنید.)
تاثیر پروبیوتیکها بر بیماریهای مختلف
* بیماریهای اعصاب و روان:
* کاهش علائم افسردگی، وسواس و اضطراب
* بهبود اختلالات خواب
* کاهش التهاب در مغز که با بسیاری از بیماریهای عصبی مرتبط است.
توضیح بیشتر: پروبیوتیکها پتانسیل بهبود برخی از علائم اختلالات روانی مانند اسکیزوفرنی، سایکوز، اوتیسم و بیشفعالی را نیز دارند. همچنین، پربوبیوتیک ها در درمان و پیشگیری از آلزایمر موثر هستند.
بررسی 15 مطالعه انسانی نشان داد که مصرف مکمل پروبیوتیک با سویههای بیفیدوباکتریوم و لاکتوباسیلوس به مدت 1 تا 2 ماه میتواند اضطراب، افسردگی، اوتیسم، اختلال وسواس فکری-اجباری (OCD) و حافظه را بهبود ببخشد.
*بیماری های گوارشی
پروبیوتیکها به عنوان میکروارگانیسمهای مفید، نقش بسیار مهمی در حفظ سلامت دستگاه گوارش ایفا میکنند. این باکتریهای مفید، تعادل میکروبی روده را حفظ کرده و به بهبود بسیاری از بیماریهای گوارشی کمک میکنند.
*انواع سرطان:
* کاهش خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ
* کاهش رشد سلولهای سرطانی
* تقویت سیستم ایمنی بدن برای مبارزه با سلولهای سرطانی
توضیح بیشتر: پروبیوتیکها برای پیشگیری و نیز درمان سرطان سینه در زنان و پیشگیری و نیز درمان سرطان پروستات در مردان موثر است.
*ناباروری
در سالهای اخیر، تحقیقات نشان دادهاند که پربوبیوتیک ها ممکن است در بهبود باروری مردان و زنان نیز نقش داشته باشند.
* چربی خون، فشار خون و قند خون:
* کمک به کاهش کلسترول بد
* تنظیم فشار خون
* بهبود حساسیت به انسولین و کنترل قند خون
* کبد چرب:
* کاهش التهاب کبد
* بهبود عملکرد کبد
* کاهش خطر پیشرفت بیماری کبد چرب
* بیماریهای قلبی:
* کاهش خطر ابتلا به بیماریهای قلبی عروقی
* کاهش فشار خون
* کاهش التهاب در رگها
* بیماریهای کلیوی:
* کاهش خطر ابتلا به بیماریهای کلیوی
* بهبود عملکرد کلیهها
* کاهش التهاب در کلیهها
*بیماریهای تیروئید
پروبیوتیکها در پیشگیری و درمان بیماری تیروئید کم کار و تیروئید پرکار موثر هستند.
*کمخونی:
پروبیوتیکها با بهبود جذب آهن و سایر مواد مغذی، ممکن است به درمان کمخونی کمک کنند.
* بیماریهای زنان:
* بهبود علائم عفونتهای واژینال
* کاهش خطر ابتلا به سرطان تخمدان
* بهبود سلامت دستگاه تناسلی
*کاهش وزن
مطالعات متعددی نشان میدهد پروبیوتیک ها در کاهش وزن و چربی شکم موثر هستند.
* سایر بیماریها:
* بهبود آلرژیها و حساسیتها
* کاهش علائم سندرم روده تحریکپذیر (IBS)
* تقویت استخوانها
مکانیسم اثر پروبیوتیکها
پروبیوتیکها از طریق مکانیسمهای مختلفی بر سلامت بدن تأثیر میگذارند:
* تقویت سیستم ایمنی: پروبیوتیکها با تقویت سیستم ایمنی بدن، به مبارزه با عفونتها و بیماریها کمک میکنند.
* کاهش التهاب: پروبیوتیکها با کاهش التهاب در بدن، به پیشگیری و درمان بسیاری از بیماریها کمک میکنند.
* تثبیت سد روده: پروبیوتیکها به تقویت سد روده کمک میکنند و از ورود سموم و میکروبهای مضر به بدن جلوگیری میکنند.
* تولید ویتامینها و مواد مغذی: برخی از پروبیوتیکها قادر به تولید ویتامینها و مواد مغذی هستند که برای بدن مفید است.
* تأثیر بر محور روده-مغز: پروبیوتیکها با تأثیر بر محور روده-مغز، بر سلامت روان و سیستم عصبی تأثیر میگذارند.
نکات مهم در مورد مصرف پروبیوتیکها
* تنوع سویهها: بهتر است از محصولاتی استفاده کنید که حاوی طیف گستردهای از سویههای پروبیوتیک باشند.
* مشورت با پزشک: قبل از مصرف مکملهای پروبیوتیک، به خصوص اگر دارای بیماری زمینهای هستید، برای کودکان و افراد مسن، با پزشک خود مشورت کنید. پروبیوتیک ها برای کودکان بویژه کودکانی که دارای مشکلات گوارشی همچون یبوست و یا سیستم ایمنی ضعیف هستند، مفید است. مکملهای پروبیوتیک میتوانید در کمک به درمان صرع مقاوم به درمان کودکان بسیار موثر باشد. مصرف سه ماه مکمل های پروبیوتیک در درمان بیماری های اعصاب بسیار موثر گزارش شده است.
* توجه به تاریخ انقضا: از مصرف محصولات پروبیوتیکی که تاریخ مصرف آنها گذشته خودداری کنید.
* شرایط نگهداری: پروبیوتیکها به حرارت و نور حساس هستند. بنابراین آنها را در جای خنک و تاریک نگهداری کنید.
*** برخی از منابع پربوبیوتیک
به جز مکملهای پروبیوتیک همچون مکمل پروبیوتیک فمیلاکت برای بزرگسالان و کیدی لاکت برای کودکان به عنوان یکی از بهترین مکملهای پروبیوتیک در داروخانه ها که ترجیحا با مشورت با پزشک باید مصرف شود:
1.ماست پروبیوتیک، ماست سنتی، ماست شیر بز
2. شیر پروبیوتیک
3. پنیر پربوبیوتیک
4. کفیر
5.کلم ترش
6.ترشی های خانگی
7.چای کمپوچا
8.تمپه و...
توجه: این مقاله صرفاً جنبه اطلاعرسانی دارد و نباید به عنوان جایگزینی برای مشاوره پزشکی تلقی شود. برای دریافت مشاوره تخصصی، همیشه با پزشک خود مشورت کنید.